Het Fieldlab Soevereine Basis is een tech-gedreven beleidsproef. Omdat soevereiniteit niet iets is dat je hebt, maar dat je inbouwt in je ontwerp. Of stilzwijgend verliest.

De overheid heeft een groeiende en kwetsbare afhankelijkheid van buitenlandse, niet-Europese technologieaanbieders. Dat is een strategisch risico: het maakt ons kwetsbaar bij prijsstijgingen, gedwongen migraties en beëindiging van diensten.

Tegelijk kost versnipperde infrastructuur meer dan bundelen, en maakt het technisch ingewikkelder om samen te werken.

Sovereignty isn't something you have. It's something you build to your design, or lose by default.

 Het fieldlab is een tech-gedreven beleidsproef. We bouwen onze doelen in het ontwerp in, en onderzoeken drie dagen lang wat dat oplevert. 1 Wat als we onze eigen cloud ontwerpen en hier zelf regie op voeren?2 Wat als we hierop een platform beheren, met gebaande paden voor ontwikkelaars, een soevereine werkomgeving en plug-ins voor standaarden en applicaties?3 Hoe zou dit er technisch uit zien? En wat vinden gebruikers ervan?4 Wat vraagt dat van ons als overheid, en welke nieuwe kansen biedt het? In dit fieldlab werken we aan drie vormen van soevereiniteit die elkaar versterken. Pas als ze alle drie op orde zijn, kun je zeggen dat je de regie hebt. Ontbreekt er één, dan blijft de afhankelijkheid bestaan, alleen minder zichtbaar. 1 Open-source cloudinfrastructuur op eigen of vertrouwde hardware, volledig onder Nederlands en Europees recht, zonder afhankelijkheid van commerciële hyperscalers.2 Open-source software en open standaarden als bouwstenen, zodat de overheid niet afhankelijk raakt van specifieke leveranciers voor haar dagelijkse werkprocessen en kan wisselen wanneer dat nodig is.3 Het vermogen om die infrastructuur en applicaties zelf te beheren, aan te passen en te continueren, ook als een externe partij wegvalt.

Een fieldlab is een proof-of-concept-omgeving waarin teams in korte tijd intensief samenwerken aan een vraagstuk uit de praktijk.

Het werkt als een pressure cooker: een plek om vrij te experimenteren, nieuwe standaarden en technieken in samenhang te beproeven, en de verbinding te leggen tussen techniek en beleid. Zo ontstaan oplossingen die silo's doorbreken en bestaande bouwstenen benutten of verder brengen.

We onderzoeken daarbij niet alleen of het technisch kan, maar ook wat het van ons als overheid vraagt, en welke nieuwe kansen het oplevert.

Wat er op de proefomgeving draait, wordt na het fieldlab niet bewaard. Wat blijft is wat we leren: welke drempels er zijn, wat werkt en wat niet. Die lessen worden gedeeld en gepubliceerd, en zijn input voor het vervolg van onder andere Fundament.

Cloud is geen nicheonderwerp. Het is inmiddels de ruggengraat onder bijna alles wat we doen. Als die ruggengraat wankelt, dan wankelt de hele digitale overheid.

Ron Kolkman, voorzitter aanjaagteam Cloud, Wat kan jouw team doen?

Meer lezen over beleid en achtergrond? Zie Resources — beleid en context.

 23, 24 en 25 november 2026 in The Social Hub, Den Haag. Drie dagen samen bouwen aan een soevereine basis voor de digitale overheid. Vragen over het fieldlab, over deelname of over de techniek? We helpen je graag verder.